Stary Ratusz Wrocław ma cztery różniące się od siebie elewacje. Nie powstały jednocześnie. Budynek był rozbudowywany od końca XIII do XVI wieku, dlatego na jego ścianach widoczne są elementy późnogotyckie, renesansowe i starsze partie średniowiecznej zabudowy. Obejście budynku dookoła pozwala zobaczyć znacznie więcej niż tylko najbardziej znaną fasadę od strony Pręgierza.
Ratusz należy do najcenniejszych zabytków Rynku Wrocław. Każda elewacja pokazuje inny etap rozwoju budynku oraz inne detale architektoniczne.
Jak obejść Stary Ratusz Wrocław krok po kroku
Najbardziej logiczna trasa prowadzi zgodnie z ruchem wskazówek zegara:
- fasada wschodnia,
- fasada północna,
- fasada zachodnia,
- fasada południowa.
Cały obwód budynku ma około 400 metrów. Spokojne obejście zajmuje zwykle 15–20 minut.
Najważniejsze elementy poszczególnych fasad
| Fasada | Najważniejsze elementy |
|---|---|
| Wschodnia | Zegar astronomiczny, gotyckie portale, Pręgierz |
| Północna | Wieża ratuszowa, dawna loggia handlowa |
| Zachodnia | Portal Piwnicy Świdnickiej, gotyckie szczyty |
| Południowa | Późnogotycka elewacja i renesansowe nadbudowy |
Fasada wschodnia – najbardziej rozpoznawalna część Ratusza
Wschodnia elewacja jest najczęściej fotografowaną stroną budynku. Znajduje się od strony wschodniej części Rynku i historycznego Pręgierza.
- Renesansowy zegar astronomiczny z XVI wieku – jeden z najbardziej charakterystycznych elementów budynku.
- Gotyckie portale z bogatymi dekoracjami kamieniarskimi.
- Renesansowe szczyty powstałe podczas przebudów w XVI wieku.
- Średniowieczny pręgierz stojący obok Ratusza, należący do najbardziej rozpoznawalnych obiektów na placu.
To właśnie ta fasada najczęściej pojawia się na fotografiach przedstawiających Stary Ratusz.
Fasada północna – wieża i dawna część handlowa
Od strony północnej najlepiej widoczna jest wieża Ratusza o wysokości około 66 metrów. Przez stulecia była jednym z najważniejszych punktów orientacyjnych miasta.
Pod wieżą znajduje się dawna loggia handlowa. W średniowieczu pełniła funkcję przestrzeni związanej z handlem prowadzonym wokół Rynku. Jej arkadowa forma pozostaje dobrze widoczna mimo późniejszych zmian.
Fasada zachodnia – portal Piwnicy Świdnickiej
Zachodnia elewacja jest spokojniejsza kompozycyjnie, ale znajduje się tutaj jeden z najcenniejszych detali całego budynku.
Portal Piwnicy Świdnickiej należy do najlepiej zachowanych gotyckich elementów Ratusza. Widoczne są tu kamienne dekoracje oraz charakterystyczne późnogotyckie opracowanie wejścia.
Na tej elewacji dobrze prezentują się również gotyckie szczyty zdobione blendami i kamiennymi detalami architektonicznymi.
Fasada południowa – najlepiej pokazuje rozwój budynku
Południowa ściana pozwala łatwo zauważyć, jak zmieniał się Ratusz na przestrzeni kolejnych stuleci. Widoczne są zarówno późnogotyckie partie murów, jak i elementy dodane podczas renesansowych przebudów.
To najbardziej uporządkowana wizualnie elewacja całego budynku i jedno z najlepszych miejsc do obserwacji proporcji Ratusza.
Na jakie detale architektoniczne zwrócić uwagę
- Sterczyny i pinakle charakterystyczne dla architektury gotyckiej.
- Kwiatony zdobiące szczyty oraz wybrane partie elewacji.
- Maswerki widoczne przy portalach i oknach.
- Różnice w materiale i kolorystyce murów, wynikające z wielowiekowej rozbudowy oraz późniejszych prac konserwatorskich.
- Kamienne detale, które zachowały się mimo licznych przebudów i zniszczeń wojennych.
Najlepsza pora na oglądanie fasad
Najwięcej detali architektonicznych można dostrzec rano i późnym popołudniem, gdy światło pada pod większym kątem. W południe elewacje są równomiernie oświetlone, ale Rynek bywa wtedy najbardziej zatłoczony.
Po zmroku podświetlenie budynku podkreśla bryłę Ratusza, szczególnie od strony wschodniej i północnej.
Ile czasu przeznaczyć na obejście Ratusza
- 10 minut – szybkie obejście wszystkich elewacji.
- 15–20 minut – obejście z zatrzymaniem przy najważniejszych detalach.
- 30 minut – dokładna obserwacja architektury i fotografowanie budynku.
Podsumowanie
Obejście Starego Ratusza dookoła pozwala zobaczyć cztery różne elewacje przedstawiające kolejne etapy rozwoju budynku od średniowiecza do renesansu. Najbardziej rozpoznawalna pozostaje fasada wschodnia z zegarem astronomicznym, jednak pozostałe strony pokazują równie cenne elementy architektoniczne, których nie widać z centralnej części Rynku.
