W lutym 1945 roku niemieckie władze ogłosiły Breslau twierdzą Festung Breslau. Walki o miasto trwały od połowy lutego do kapitulacji 6 maja 1945 roku. Było to jedno z najdłuższych oblężeń miejskich końcowego okresu II wojny światowej.
Skutki były katastrofalne. Szacuje się, że zniszczeniu uległo około 70% zabudowy Wrocławia. Historyczne centrum również zostało poważnie uszkodzone, choć nie w takim stopniu jak niektóre dzielnice położone bliżej linii walk. Dzisiejszy wygląd Rynku Wrocław jest rezultatem wieloletniej odbudowy prowadzonej po 1945 roku.
Najważniejsze zabytki przetrwały w różnym stanie. Szczególne znaczenie miało ocalenie Starego Ratusza, który mimo uszkodzeń zachował historyczną konstrukcję i mógł zostać poddany konserwacji.
Jak duże były zniszczenia Rynku Wrocław po 1945 roku
Rynek nie został całkowicie zniszczony, jednak wiele kamienic doznało poważnych uszkodzeń. W różnych częściach placu występowały wypalone wnętrza, zawalone dachy, uszkodzone stropy oraz zniszczone elewacje.
Stan poszczególnych budynków był bardzo zróżnicowany. Część kamienic nadawała się do odbudowy, część wymagała niemal całkowitej rekonstrukcji, a niektóre zachowały znaczną część historycznej substancji.
Uszkodzenia objęły również wiele budynków znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie Rynku oraz na ulicach dochodzących do placu.
Jak wyglądał Rynek bezpośrednio po wojnie
W pierwszych miesiącach po zakończeniu działań wojennych centrum miasta miało charakter częściowo ruinowy. Obok zachowanych kamienic znajdowały się wypalone budynki pozbawione dachów i wnętrz.
Archiwalne fotografie z 1945 i 1946 roku pokazują liczne uszkodzenia elewacji, zawalone fragmenty zabudowy oraz ślady ostrzału widoczne na wielu obiektach. W niektórych miejscach przez wiele lat pozostawały niezagospodarowane parcele.
Dlaczego zdecydowano się odbudować historyczny Rynek
Po wojnie rozważano różne koncepcje zagospodarowania zniszczonych części Wrocławia. Nie było oczywiste, że historyczne centrum zostanie odtworzone w dotychczasowej formie.
Ostatecznie podjęto decyzję o zachowaniu średniowiecznego układu urbanistycznego miasta. Uznano, że Rynek i otaczające go kwartały stanowią jeden z najcenniejszych zespołów historycznych Europy Środkowej.
Dzięki tej decyzji zachowano przebieg ulic, historyczne podziały parcelacyjne oraz charakter zabudowy znany jeszcze sprzed 1945 roku.
Jak przebiegała odbudowa Rynku Wrocław
Najintensywniejsze prace prowadzono od końca lat 40. do lat 60. XX wieku. Konserwatorzy i architekci korzystali z przedwojennych fotografii, planów, dokumentacji oraz zachowanych fragmentów murów.
- Stary Ratusz poddano pracom konserwatorskim i restauratorskim.
- Wiele kamienic odbudowano z wykorzystaniem zachowanych elementów historycznych.
- Najbardziej zniszczone budynki rekonstruowano na podstawie dokumentacji archiwalnej.
- Wnętrza części kamienic otrzymały nowe układy funkcjonalne dostosowane do powojennych potrzeb.
Proces odbudowy nie oznaczał wiernego odtworzenia każdego detalu. W niektórych przypadkach uproszczono dekoracje elewacji lub zmodyfikowano rozwiązania architektoniczne.
Co pozostało autentyczne po wojnie
Największą wartość historyczną zachował średniowieczny układ urbanistyczny placu. Nie zmieniono przebiegu ulic ani podstawowego układu zabudowy otaczającej Rynek.
Znaczna część murów, piwnic oraz elementów konstrukcyjnych kamienic przetrwała działania wojenne. W wielu budynkach zachowały się również historyczne detale architektoniczne.
Stopień zachowania poszczególnych kamienic jest zróżnicowany, dlatego temat autentyczności poszczególnych obiektów został omówiony osobno w artykule o oryginalnej i odbudowanej zabudowie Rynku Wrocław.
Jak wojna wpłynęła na dzisiejszy wygląd Rynku
Współczesny Rynek jest połączeniem autentycznej historycznej substancji i powojennej rekonstrukcji. To właśnie skutki oblężenia z 1945 roku sprawiły, że część kamienic zachowała oryginalne elementy, a część została odbudowana w kolejnych dekadach.
Mimo zniszczeń zachowano historyczny charakter centrum miasta. Dzięki temu Rynek nadal prezentuje układ przestrzenny ukształtowany jeszcze w XIII wieku.
